Devam Eden

TAGEM/BBAD/Ü/23/A1/P5/5832 - Bazı Zeytin Çeşitlerinin Farklı Ekolojik Koşullarda GenotipXÇevre İlişkisinin Tespit Edilmesine Yönelik Adaptasyon Parsellerinin Kurulması ve Yönetimi (Sürekli Proje II. Aşama), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2023- 31.12.2027 Proje Lideri: Dr. Öznur ÇETİN Proje Yürütücüleri: Dr. Nesrin AKTEPE TANGU, Dr. Nilüfer AKSU USLU, Dr. Nurengin METE, Dr. Andaç ÇAVDAR, Dr. Özgür DURSUN, Dr. Songül ACAR, Dr. Nuray KÖRÜKMEZ, Dr. Emre BİLEN, Dr. Barış ALBAYRAK, Dr. Arzu GÜNDÜZ, Dr. Yasin ÖZDEMİR, Ercan ER, Damla ÇİL, Ayşenur BEKTAŞ Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Proje ile; ulusal zeytin çeşitlerimiz Türkiye genelinde farklı bölgelerde koruma altına alınması amaçlandı. Böylece zeytin gen kaynaklarımızın sürdürülebilirliği ve muhafazası sağlanması, yoğun olarak zeytin yetiştiriciliği yapılan ve zeytin ağacı için kritik geçit kuşağı olabilecek yerlerde uygun çeşit seçimi yapılması hedeflendi. Bu durumun Türkiye zeytin üretiminde verim ve kalitenin arttırılmasına yardımcı olacağı, adaptasyon parsellerinin kurulduğu bölgelerde entansif zeytin yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması amacıyla bölgede farkındalık yaratılacağı düşünüldü. Dünyadaki iklim değişikliğine bağlı olarak ulusal çeşitlerimizin çevre ve genotip interaksiyonları belirlenmesi, zeytin Ar-Ge çalışmalarında görev alan araştırıcılar arasında online veri paylaşım sitemi kurulması planlandı. Böylece gelecekte yapılacak yeni Ar-Ge çalışmaları için veri tabanının oluşturulması ve yeni projelere zemin hazırlanması amaçlandı. 2023 yılında İzmir, Yalova, Samsun lokasyonlarında 9 zeytin çeşidinin yer aldığı adaptasyon parselleri kuruldu. 2025 yılında 3 lokasyonda fidan boyu ve gövde çapı ölçümleri yapıldı. Fenoloji takibi yapıldı. Hatay lokasyonuna materyal üretmek için Şubat ve Eylül aylarında çelik konuldu. Ancak yeterli sayıda materyal üretilemedi. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/T1+/23/a1/p1/6446 - Zeytinde Genetik Araştırmalar İçin Melez Popülasyonlarının Oluşturulması ve Yönetimi (Sürekli Proje III. Aşama), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024- 31.12.2028 Proje Lideri: Dr. Öznur ÇETİN Proje Yürütücüleri: Dr. Nurengin METE, Zir. Yük. Müh. Hülya KAYA, Dr. Nurcan ULUÇAY, Dr. Andaç ÇAVDAR, Dr. Songül ACAR, Dr. Mine AKAR, Zir. Müh. Naciye ALPER Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projenin 1. aşamasından itibaren melezleme çalışmaları yapıldı. DomatxGemlik, Kilis yağlıkxEdincik su, Girit zeytinixKaramürsel su, Girit zeytinixEdincik su, Gemlik x Çilli, GörveleXKilis, GörveleXDomat melez kombinasyonları oluşturuldu, melezlemelerden elde edilen F1 bitkileri İzmir/Kemalpaşa'da araziye dikildi. Fenolojik ve pomolojik takipleri devam ediyor. Çalışmanın ikinci aşaması 2019-2023 yıllarını kapsadı. Bu dönemde bitkilerin bakım işlemleri yapıldı. GiritxEdincik melez kombinasyonunda genetik araştırmalar için DNA izolasyonu tamamlandı. GBS analizi için DNA'lar hazırlandı. Projenin III. aşamasında GiritXEdincik melez popülasyonu Zeytinde İnovatif Yaklaşımlar ile Üstün Özelliklerde Yeni Çeşitlerin ve İleri Islah Çalışmalarında Kullanılacak DNA Markörlerinin Geliştirilmesi TAGEM&TÜBİTAK 1003 projesinde materyal olarak kullanıldı. Bu popülasyonda DNA izolasyonu yapıldı. Ebeveyn testlemesi ile adına doğru melez genotipler belirlendi. GBS analizi için DaRT (Diversity Arrays Technology) firmasına sekansa gönderildi. Girit X Karamürsel melez popülasyonu da Zeytinde İnovatif Yaklaşımlar ile Üstün Özelliklerde Yeni Çeşitlerin ve İleri Islah Çalışmalarında Kullanılacak DNA Markörlerinin Geliştirilmesi TAGEM&TÜBİTAK 1003 projesinde materyal olarak kullanıldı. Ağaç başı verim, % yağ, meyve ağırlığı, çekirdek ağırlığı belirlendi. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/T1/23/A3/P1/6369 - Zeytin Genetik Kaynaklarının Toplanması, Muhafazası ve Değerlendirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024-31.12.2028 Proje Lideri: Hülya KAYA Proje Yürütücüleri: Dr. Mehmet HAKAN, Dr. Filiz SEFER, Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Melek VERAL, Uğur GÜLOĞLU, Dr. Songül ACAR, Dr. Nurcan ULUÇAY, Dr. Hande UÇAR ÖZKAN, Halil KÖKTÜRK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışma ile mevcut yerli ve yabancı zeytin çeşitlerinden oluşan zeytin arazi gen bankasının muhafazası, toplama çalışmaları ve toplanan tiplerin karakterizasyon bilgileri oluşturulması amaçlandı. Karakterizasyon çalışmaları UPOV tanımlama listelerine ve Uluslararası Zeytin Konseyinin hazırlamış olduğu Çeşit Tanımlama Metadolojisine göre yapıldı. Yaygın yetiştiriciliği yapılan çeşitlerin tescil çalışmalarıyla kayıt altına alınması amaçlandı. Islah çalışmaları sonucunda elde edilecek yeni çeşitlerin de Kemalpaşa Arazi Gen Bankasına aktarılarak bu çeşitlerin de korunması hedeflendi. Projede 1968 yılında toplama çalışması yapılmış ve 88 yerli ve 33 yabancı çeşitten Zeytin Arazi Gen Bankası oluşturuldu. 2006 yılında Zeytin Arazi Gen Bankasına “Yamalak Sarısı" çeşidi dahil edildi. 2008 yılından itibaren toplama çalışmalarına tekrar başlanıldı ve halen devam ediyor. 88 zeytin çeşidinin bilgilerinin yer aldığı Zeytin Çeşit Kataloğu basıldı. Kataloğun yenilenmesi planlandı. 2008 yılından beri 47 adet zeytin tipi toplandı ve koruma altına alındı. Toplanan tiplerden “Yamalak Sarısı", “Hanım Parmağı" “Beylik" ve “Kaya" zeytin çeşitleri tescil olmuştur. Toplama ve karakterizasyon çalışmaları devam ediyor. Zeytin Arazi Gen Bankasında halen 97 yerli çeşit 33 yabancı çeşit ve 47 zeytin tipi koruma altında bulunuyor. Zeytin Arazi Gen Bankasının yedeği Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Bornova kampüsüne kuruldu. Diğer bir yedeğinin Hatay Zeytincilik Araştırma Enstitüsü'ne kurulması planlandı. 2025 yılında gen bankasından çoğaltılan 52 adet zeytin çeşidinden 312 zeytin fidanı Hatay'a gönderildi. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/Ü/20/A1/P1/1652 - Karadeniz, Marmara ve Ege Bölgeleri Doğal Zeytin Popülasyonlarından Seleksiyon Yoluyla Anaç ve Çeşit Geliştirilmesi (III), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2024-2028 Proje Lideri: Dr. Nurengin METE Proje Yürütücüleri: Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Mine AKAR, Dr. Andaç ÇAVDAR, Dr. Hande Uçar ÖZKAN, Dr. Handan ÖLMEZ, Uğur GÜLOĞLU, Dr. Didar SEVİM, Dr. Elif Burçin UYANIK, Naciye ALPER, Recep Ali EMRE, Hülya KAYA, Önder ERALP, Hakan ERDOĞAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede seleksiyon ıslahı ile zeytinde anaç ve çeşit geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Projenin ilk iki aşamasında yoğun saha taraması gerçekleştirildi. Bu amaçla seleksiyon sahasında bulunan genotiplerde; ağaç kuvveti, ağaç şekli, verim, yağ verimi, meyve iriliği, biyotik ve abiyotik faktörlere tolerans (gözlem) gibi özellikler incelendi. Proje çalışması ile doğadan selekte edilen genotip sayısı 2025 yılı itibari ile 90 oldu. Hedeflenen genotip sayısı 100'dü. Eşit şartlarda muhafaza edilecek olan bu genotipler içerisinde ticari değer gösterenlerin önümüzdeki yıllarda tescil işlemleri başlatılacak. Selekte edilen genotiplerden sofralık, yağlık veya çift amaçlı kullanıma uygun 69 genotip elde edildi. Bazı biyotik, abiyotik faktörlere tolerant ve bodurluk potansiyeli olan 21 genotip anaç olarak belirlendi. 2025 yılı içinde Artvin, Bursa ve İzmir illerinde seleksiyon çalışmaları devam etti. Sahadan selekte edilen genotiplerde pomolojik, morfolojik ve fizyolojik değerlendirmeler tamamlandı. Ön seleksiyondan geçen 20 genotipten 4'ünün üretime aktarılmasına karar verildi. Bu genotiplerin yağ verimliliği ve gözlemsel olarak kuraklık toleransı yüksek bulundu. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/T+/23/A1/P1/6396 - Ayvalık Zeytin Çeşidinde Seleksiyon Yöntemi ile Ticari Değeri Yüksek Yeni Çeşitlerin Geliştirilmesi (Sürekli Proje II. Aşama), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024-31.12.2028 Proje Lideri: Dr. Songül ACAR Proje Yürütücüleri: Zir. Müh. Uğur Güloğlu, Dr. Nurcan Uluçay, Dr. Mehmet Hakan, Dr. Hande Uçar Özkan, Dr. Öznur Çetin, Zir. Müh. Mehmet Gürel, Dr. Melek Gürbüz Veral Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmada, ülkemiz zeytin varlığının yaklaşık %20'sini oluşturan Ayvalık zeytin çeşidi popülasyonu içerisinden, belirlenen seleksiyon kriterleri doğrultusunda farklı tiplerin ortaya konulması, bu tipleri temsil edecek ağaçların seçilmesi ve yapılan ölçüm, gözlem ile analizler yardımıyla seçilen tipler arasındaki farklılıkların belirlenmesi amaçlandı. Projenin ikinci aşamasının 2024 ve 2025 yıllarında seçilen genotiplerden çelik alınarak fidan üretilmeye çalışıldı. Yeterli sayıda fidan üretimi gerçekleşmediği için 2026 yılında da fidan üretme çalışmalarına devam edildi. 2025 yılında iki dönemde; 6-26 Mart ve 9-19 Eylül tarihlerinde çelik alındı. Mikro ve odun çeliği olarak köklendirme serasına çelik konuldu. Toplam 19 genotipten Mart ayında 2615 adet, Eylül ayında 3743 adet çelik dikimi gerçekleşti. Mart ayında dikilen çelikler 12-13 Mayıs tarihinde tüplere aktarıldı. Eylül ayında dikilen çelikler 13 Kasım'da tüplere aktarıldı. Çeliklerin tüpe aktarıldıktan sonra bakımı alıştırma serasında devam ediyor. Projenin II. aşaması olan 2024-2028 yıllarında fidan üretimi ve deneme alanının kurulumu olarak planlandı. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/T1/23/A1/P1/6765 - Domat Zeytin Çeşidinde Klonal Seleksiyon (III. Aşama) (Sürekli Proje), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024-31.12.2028 Proje Lideri: Dr. Hande UÇAR ÖZKAN Proje Yürütücüleri: Uğur GÜLOĞLU, Dr. Mehmet ULAŞ, Dr. Şahnur IRMAK, Zir. Yük. Müh. Zekeriya ÇİĞDEM, Zir. Yük. Müh. Berna YILDIRIM, Mehmet GÜREL Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmada, ülkemizin önemli yeşil sofralık çeşitlerinden olan Domat zeytininde verim ve kaliteyi artırmak amaçlandı. Projenin birinci aşamasında tartılı derecelendirme ile seçilen 10 adet klon adayı (D-47, D-31, D-63, D-20, D-60, D-30, D-110, D-100, D-76, D-108), ikinci aşamada performanslarının belirlenmesi amacıyla Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü'nün Kemalpaşa lokasyonunda denemeye alındı. Projenin ilk aşamasında yapılan seleksiyon çalışmaları sonucunda; tane iriliği, yağ oranı ve et/çekirdek oranı gibi parametreler baz alınarak üstün özellik gösteren 10 adet klon adayı belirlendi ve kontrol grubu olarak Domat çeşidi III. aşama çalışmalarına dahil edildi. 2025 rapor dönemi içerisinde, Kemalpaşa üretim ve uygulama sahasında tesis edilen deneme parselinde klonların performans takibi devam edildi. Belirlenen materyal ve metot doğrultusunda denemeler devam ediyor, bitki gelişim gözlemleri ve fenolojik verilerin derlenmesi süreci planlandığı şekilde ilerliyor.

TÜBİTAK – TAGEM İkili İşbirliği 1003 (Tarımsal Araştırmalar Ortak Çağrısı) 222O473 - Ulusal Kromatografik Dolgu Maddesi ile Zeytinyağı Üretim Artıklarından Yüksek Saflıkta Katma Değerli Temel Biyoaktif Bileşiklerin Elde Edilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.08.2023-31.12.2025 (01.04.2026 uzatma) Proje Lideri: Doç. Dr. Erdal ERTAŞ Proje Yürütücüsü: Dr. Nurcan ULUÇAY, (ZAE), Dr. Neslihan UZUN (ZAE), Dr. Didar SEVİM (ZAE), Dr. İlknur DEMİRTAŞ (Tübitak–MAM), Dr. Öznur KARAOĞLU (TÜBİTAK-MAM) Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Proje kapsamında tamamen yerli kaynaklardan TÜBİTAK- MAM tarafından geliştirilen ve uygulanan çok fonksiyonlu kromatografik dolgu maddesini kullanarak yüksek saflıkta biyoaktif bileşiklerin artıklardan gıda, kimya (kimyasal standart) ve ilaç sektörüne katkı sağlayabilecek yöntem ve teknolojiler ile elde edilmesi hedeflendi. TAGEM Bornova ZAE uygulama parsellerinde mevcut olan ve zeytinyağı üretiminde en çok kullanılan Memecik zeytin çeşidi meyveleri uygun dönemde hasat edilerek yine TAGEM ZAE alt yapısında mevcut olan iki fazlı pilot ölçekli zeytinyağı üretim tesisinde zeytinyağı üretimi gerçekleştirildi. Üretim esnasında elde edilen zeytin yaprak, meyve, pirina ve yağ örneklerinde toplam fenol, DDPH, oleuropin ve türevlerinin analizleri yapıldı. Liyofilize edilmiş proje materyali uygun koşullarda soğuk zincirle TÜBİTAK-MAM'a diğer çalışmalar için gönderildi. Zeolit türevli dolgu maddeleri ile laboratuvar ölçekli saflaştırma çalışmaları tamamlanarak; belirlenecek en ideal dolgu maddesiyle (ZG-5 veya ZSM-5) pilot ölçekli saf biyoaktif bileşiklerin üretilmesi sağlanacağı öngörüldü. Proje devam ediyor.

TÜBİTAK – TAGEM İkili İşbirliği 1003 (Tarımsal Araştırmalar Ortak Çağrısı) 222O427 - Zeytin Plantasyonlarında Sulama Programlarının Oluşturulmasında Bitkiye Dayalı İzleme Tekniklerinin Kullanılabilirliği, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.08.2023-20.06.2026 Proje Lideri: Prof. Dr. Erhan AKKUZU (Ege Üni.) Proje Yürütücüsü: Dr. Nurcan ULUÇAY (ZAE), Dr. Ferişte ÖZTÜRK (ZAE), Dr. Ünal KAYA (ZMAE), Prof. Dr. Mehmet Ali UL (Ege Üni.), Prof. Dr. Behiç TEKİN (Ege Üni.), Doç. Dr. Gülay PAMUK MENGÜ (Ege Üni.),Dr. Emrah ÖZÇAKAL(Ege Üni.), Doç. Dr. Cenk KÜÇÜKYUMUK (İzmir Demokrasi Üni.), Prof. Dr. Gökhan ÇAMOĞLU (Onsekiz Mart Üni.), Şener ÖZÇELİK (UTAEM) Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Çalışmada, Kıyı Ege koşullarında yaygın olarak yetiştirilen Memecik zeytin çeşidi için birim sudan en yüksek verim ve meyve kalitesini sağlayan uygun sulama stratejilerinin belirlenerek zeytinin sulama programlarının oluşturulmasında bitkiye dayalı yöntemlerin kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlandı. Çalışma kapsamında, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Araştırma Sahasında tesadüf blokları deneme desenine göre 4 konu (K1: Susuz, K2: 7 günde bir 0–90 cm toprak derinliğindeki eksilen nemin tarla kapasitesine getirilmesi, K3; K2 konusunda uygulanan suyun %66'sının uygulanması ve K4: K2 konusunda uygulanan suyun %33' ünün uygulanması) ve 3 tekerrürlü olarak yürütülecek ve 3 yıl tekrarlandı. Araştırmada, farklı sulama koşullarında yetiştirilen zeytin ağaçlarında, verim (birim alan başına verim, ağaç başına verim) ile bu ağaçlardan elde edilen zeytin meyvesinde bazı kalite parametreleri (et/çekirdek oranı, nem, yağ, indirgen şeker, toplam fenol) ağaçlarda fizyolojik ölçümler (ksilem su potansiyeli, transpirasyon oranı, fotosentez oranı, stoma iletkenliği) ve İHA aracılığıyla spektral ve termal veriler elde edildi. Sonuçta bitkiye dayalı ölçümlerin sulama programlarının oluşturulmasında kullanılabilirliği belirlenerek uygun sulama stratejileri ortaya konulması planlandı. Sonuç raporu yazılıyor.

TÜBİTAK – TAGEM İkili İşbirliği 1003 (Tarımsal Araştırmalar Ortak Çağrısı) 222O478 - Zeytinde inovatif yaklaşımlar ile üstün özelliklerde yeni çeşitlerin ve ileri ıslah çalışmalarında kullanılacak DNA markörlerinin geliştirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2023-2026 Proje Lideri: Dr. Nurengin METE Proje Yürütücüsü: Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Handan ATAOL ÖLMEZ, Dr. Mine AKAR Dr. Andaç ÇAVDAR, Dr. Hande UÇAR ÖZKAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Zeytin gen havuzunun arttırılması, çeşit adayı ümitvar genotiplerin popülasyondan seçimi, GiritxEdincik melez popülasyonunda birleşik linkage haritası oluşturulması, Linkage haritası üzerinde zeytinde yağ biyosentesi, önemli fenolik bileşikler ve α-tokoferol oluşumu üzerinde etkili olan DNA markörlerinin (QTL, LOD≥5) saptanarak Markör destekli seleksiyona (MAS) hazır hale getirilmesi amaçlandı. Kilis yağlık ile Girit çeşitlerinin, Butko ile Gemlik çeşitlerinin resiprokal olarak melezlenmesinden toplamda 1600 F1 genotipin elde edilmesi, GiritXEdincik ve GiritXKaramürsel melez kombinasyonlarından; periyodisite eğilimi düşük, et oranı yüksek, erken ürüne yatan, yüksek yağ ve antioksidan içeren, mekanizasyona ve sık dikime uygunluk gibi bazı özellikleri genetik olarak taşıyan genotiplerin popülasyondan seçimi, GiritXEdincik ve GiritXKaramürsel popülasyonlarında bulunan genotiplerin yağ özellikleri bakımından taranması, Melez genotiplerde toplam fenol ve önemli fenollerin konsantrasyonu, α-tokoferol miktarı ve yağ asitleri kompozisyonunun belirlenmesi, Zeytinde genom dizilimi eksikliğinin geliştirilmesi, literatürde eksik olan önemli karakterlere ilişkin QTL bölgelerinin tanımlanması ve bu QTL'lerin PCR temelli MAS uygulamalarında kullanılabilecek fonksiyonel markörlere dönüştürülmesi çalışmaları yürütüldü. Proje devam ediyor.

TAGEM - KKTC Koşullarında Bazı Zeytin Çeşitlerinin Adaptasyon Durumlarının Araştırılması ve Yerli Zeytin Genotiplerinin Karakterizasyonu, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2029 Proje Lideri: Hüseyin KARANFİLOĞLU Proje Yürütücüleri: Yeşim REHBER DİKKAYA, Dr. Nurengin METE, Dr. Mehmet HAKAN, Hülya KAYA Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bölge koşullarına uyum sağlayabilecek yeni zeytin çeşitlerinin belirlenmesi amacı ile bir adaptasyon parseli için 20 farklı çeşit ve yerli zeytin tipinden seçildi, baz materyali uslu anacı üzerine aşılanarak tesadüf parselleri deneme desenine göre sulu ve kuru şartlarda olmak üzere dikim yapıldı. Adaptasyon parselinde kuru ve sulu şartlarda çeşitlerin bakımları yapılmakta olup çeşitlerin gelişme durumları takip ediliyor.

TAGEM - KKTC Yabani Zeytin Populasyonlarından Seleksiyon ile Yeni Çeşit Geliştirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2029 Proje Lideri: Hüseyin KARANFİLOĞLU Proje Yürütücüleri: Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Nurengin METE Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışma ile yabani zeytin (oleaster) tipleri içerisinde; erkencilik, ağaç kuvveti, biyotik ve abiyotik faktörlere dayanım, verimlilik ve yağ oranı gibi özellikler incelendi. Çalışma neticesinde, bu tipler içerisinde yapılan seleksiyon ıslahı ile üstün özelliklerde yeni zeytin çeşitlerinin geliştirilmesi amaçlandı. Bu amaçla bölgede sörvey çalışmaları devam ediyor.

TAGEM/BBAD/B/20/A1/P5/2073 - Zeytinde Bodur Anaç Geliştirme İmkânlarının Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2023-2027 Proje Lideri: Dr. Emre BİLEN, Atatürk Bahçe Kültürleri MAE Proje Yürütücüsü: Dr. Nesrin AKTEPE TANGU, Dr. Mehmet Emin AKÇAY, Dr. Öznur ÇETİN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, sofralık zeytin yetiştiriciliğinde günümüz yoğun yetiştiricilik anlayışının kaçınılmaz gerekliliklerinden biri olmaya başlayan yoğun mekanizasyona uygun, bodur özelliklere sahip anaç ve çeşitleri elde edilmesi amaçlandı. ABKMAE'nde daha önce yapılan projede melezlenmiş, bahçede yer alan 1500 genotip bu amaç doğrultusunda da değerlendirildi, bodur anaç olmaya uygun olanlar belirlenmeye çalışılıyor. Bu popülasyondan amaca uygun 16 genotipte köklendirme çalışmaları yapıldı. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/Ü/19/A7/P9/1238 - Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri Zeytin Genetik Kaynaklarının Muhafazası, Karakterizasyonu ve Ulusal Genetik Kaynaklarının Emniyet Yedeklenmesi (Sürekli proje II. Aşama), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2029 Proje Lideri: Yazgan Tunç, Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, HATAY Proje Yürütücüsü: Dr. Canan AYDINLIOĞLU, Dr. Senem Filiz DOKSÖZ, Zir. Yük Müh. Sefer DEVİREN, Zir. Yük. Müh. Cemil ERNİM Zir. Yük. Müh. Hülya KAYA, Dr. Melek VERAL Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede 2025 yılında Enstitümüzden 52 adet zeytin çeşidine ait 6'şar adet fidan gönderildi. Diğer çeşitlere ait fidanlar tekrar köklendirmeye alındı. Proje devam ediyor.

TAGEM/TBAD/T1/22/A7/P9/1293 - Kahramanmaraş ve Adıyaman İlleri Zeytin Seleksiyon Islahı (II.Aşama), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2022-31.12.2026 Proje Lideri: Özkan ALTUN, Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Kahramanmaraş Proje Yürütücüsü: Doç. Dr. Remzi UĞUR, Ümit BEKTAŞ Dr. Songül ACAR Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmada, Kahramanmaraş ve Adıyaman illerinde uzun yıllardır yetiştiriciliği yapılan ve günümüze kadar ulaşan; ancak kentsel dönüşüm nedeniyle yok olma tehlikesi altında bulunan, yüksek yağ oranına sahip, bölge koşullarına iyi adaptasyon göstermiş ve biyotik ile abiyotik stres etmenlerine karşı dayanıklılığı ile öne çıkan zeytin genotiplerinden, seleksiyon ıslahı yoluyla yeni çeşit adaylarının belirlenmesi amaçlandı. Çalışmanın materyalini, projenin I. Aşamasında belirlenmiş olan 15 adet çeşit adayı zeytin genotipi oluşturdu. Kontrol çeşitleri olarak ise bölgede yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan Kilis Yağlık, Gemlik ve Sultani zeytin çeşitleri kullanıldı. Seleksiyon ıslah çalışmaları kapsamında üstün özellik gösterdiği belirlenen 15 adet genotip, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre, her tekerrürde 4 bitki bulunacak şekilde, 5 × 5 m dikim aralığında ve 3 tekerrürlü olarak enstitü arazisine dikildi. Kurulan deneme alanında, genotipler sofralık ve yağlık kullanım özelliklerini ortaya koyan parametreler bakımından değerlendirildi ve elde edilen verilere varyans analizleri uygulandı. Ayrıca, üstün bulunan 15 adet genotipin, Zeytin Descriptor'üne göre morfolojik ve pomolojik tanımlamaları yapıldı, bu doğrultuda çeşit geliştirme ve tescil sürecine esas oluşturacak değerlendirmeler tamamlandı. Proje devam ediyor.

TAGEM/TSKAD/T1/23/A11/P2/6702 - Biyokömür ve Biyokömür-Nanokompozitlerinin Hazırlanması, Karakterizasyonu ve Tarımda Tuz Stresinin Azaltılmasında Kullanım Olanaklarının Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024-31.12.2026, Proje lideri: İdris Çılgın Proje yürütücüleri: Prof. Dr. Eşref İrget, Doç. Dr. Aişe Deliboran, Dr. Gözde Seval Sözbilen, Dr. Meltem Ayaz, Dr. Özgür Dursun, Dr. Zekeriya Çiğdem Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, zeytin/zeytinyağı üretim atıkları olan budama atıkları ile pirinadan biyokömür ve biyokömür-nanokompozitlerinin üretilmesi, karakterizasyon analizleri sonrası biyokömür ve nanokompozitlerin (biyokömür, nano biyokömür, Zn-nanopartikül, çinko ile zenginleştirilmiş nano biyokömür) tuz stresi ile birlikte toprağa uygulama olanakları araştırıldı, Ayrıca tarla koşullarında biyokömür, nano biyokömür ve çinko ile zenginleştirilmiş nano biyokömür uygulamalarının toprağın özellikleri ile buğday bitkisinin gelişimi üzerine etkilerinin belirlendi.

Zeytin Karasuyunun Farklı Yöntemlerle Toksik Özelliklerinin Giderilmesi ve Tarımda Kullanım Olanaklarının Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2023-31.12.2026 Proje Lideri: Nahide NARİN ÖĞEN, Merkez Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü, Ankara Proje Yürütücüleri: Dr. Mehmet KEÇECİ, Vecihe İNCİRKUŞ, Emre KARMAZ, Dr. Dilek KAYA ÖZDOĞAN, Reşat SOBA, Fulya GÜZELKÜÇÜK, Selen BEDER, Ebru ÇULHACI, Prof. Dr. Veli UYGUR, Prof. Dr. Hikmet TÜRK KATIRCIOĞLU, Doç. Dr. Aişe DELİBORAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, üç fazlı ekstraksiyon yöntemi ile elde edilen ham karasu, fizikokimyasal ön arıtımın ardından iki farklı yöntem kullanılarak fenol bileşiklerinin, biyolojik ve kimyasal oksijen ihtiyacının azaltılması hedeflendi. Fizikokimyasal ön arıtım olarak asit kraking işlemi yapıldı, sonra ilk olarak dört farklı kimyasal arıtım yöntemi (Ca(OH)₂ ile arıtım, FeCl₃ ile arıtım, Alüm ile arıtım, Fenton prosesi ile arıtım) kullanıldı. İkinci aşamada ise yine asit kraking ön işleminden sonra farklı mikroorganizmalar kullanılarak biyosorpsiyon yöntemi kullanıldı. Ayrıca elde edilen sonuçlara göre, kimyasal yöntemler ve biyosorpsiyon yönteminin kombine olarak kullanımı da denendi. Ardından marul bitkisi kullanılarak sera denemesi kuruldu. Farklı yöntemler ile arıtılmış karasu örnekleri ve arıtım işlemi yapılmamış ham karasu 0, 5, 20, 20 ve 40 m3/da dozlarında serada yetiştirilen marul bitkisine uygulanarak verim üzerine olan etkileri belirlenecek ve birbirleri ile karşılaştırılacak, marul bitkisinin veriminin arttırılmasında en yüksek oranda etki eden karasu örneği ve uygulama dozu belirlenecek. Çalışmalar devam ediyor.

TÜBİTAK 125O062 - Zor Köklenen Domat Zeytin Çeşidinde Kitosan, Biyokömür ve Kitosanla Modifiye Edilmiş Biyokömür Kullanımının Çelik Köklenmesi, Toprak İyileştirilmesi ve Bitki Gelişimine Etkileri, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2025- 2028, Proje Lideri: Dr. Ebru Pınar SAYĞAN Proje yürütücüleri: Dr. Alev KIR, Dr. Ayça AKÇA UÇKUN, Dr. Mehmet ULAŞ, Prof. Dr. Salih AYDEMİR, Prof. Dr. Murat ELİBOL, Prof. Dr. Murat İSFENDİYAROĞLU, Jale YANIK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, biyokömür ve kitosanın zor köklenen Domat zeytin çeliklerinde köklenme, fidan gelişimi ve toprak verimliliği üzerine etkileri araştırılarak sürdürülebilir bir üretim yöntemi geliştirilmesi hedeflendi.

TÜBİTAK 120O991- Organik Atık Yönetiminde Yenileşimci Kompostun Toprak Katkı Maddesi Olarak Kullanım Potansiyeli: Üretim Teknolojisi, İklim Değişikliğiyle Mücadele, Toprak Kalitesi ve Bitki Gelişimi Açısından Değerlendirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.05.2021-01.05.2026, Proje lideri: Prof. Dr. Hüseyin Hüsnü KAYIKÇIOĞLU, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Böl., Proje Yürütücüleri: Dr. Alev KIR, Dr. Hatice Sevim TURAN, Erol AYDOĞDU, Doç. Dr. Ali Rıza ONGUN, Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projen, pilot ölçekli biyoreaktör ile kompostlama işleminin hızlandırılması, farklı C:N oranlarıyla ve zenginleştiricilerle elde edilen kompostun kalite ve performansının saksı denemesinde zeytin için saptanması amacıyla yürütüldü. Projenin ilk aşamasında, biyokömür ve klinoptilolitin ayrı olarak ilave edildiği tavuk gübresi ve zeytin budama atıkları biyoreaktör aracılığıyla kompostlaştırıldı. Daha sonra zeytin fidanı yetiştirme ortamı bileşeni olarak serada su kısıtı koşullarında toprak özellikleri ile fidan gelişim parametreleri üzerine etkisi belirlendi. Saksılarda kompostun %1 oranında kullanılması sonucuna varıldı.

YAYIM PROJESİ - TOB/BUGEM/OT-2026-001-Organik Zeytin Foça'ya Can Suyu Olacak, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2026-31.12.2026 Proje Lideri: Harun TERCANLIOĞLU, Foça İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Proje Yürütücüleri: Dr. Alev KIR Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Proje ile iklim değişikliğinin tarıma etkilerinin azaltılması, su israfının önlenmesi, verim kaybının önüne geçilmesi, çevre dostu tarım tekniklerinin S.S.880 Nolu Foça Bağarası Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifi üyesi 378 üreticiye kazandırılması amaçlandı. Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü uzmanı Dr. Alev KIR ile İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından; iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkileri, alınacak önlemler, yapılacak uygulamalar, kompost hazırlama, yeşil gübreleme, malç bitki uygulaması, yağmur suyu hasadı konularında üreticilere eğitim verilmesi planlandı.

KAMU ÖZEL SEKTÖR PROJESİ- Canlı Topraktan Güçlü Zeytine: Biyogübre Temelli Toprak Sağlığı ve Üretim Projesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2026-31.12.2027 Proje Lideri: Dr. Hatice Sevim TURAN, Proje Yürütücüleri: Zir. Yük. Müh. İdris Çılgın, Prof. Dr. Hüseyin Hüsnü KAYIKÇIOĞLU Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, biyogübrelerin zeytin ağaçlarında toprak sağlığı, verim ve kalite üzerine olan etkileri incelenmesi planlandı.

TAGEM/TEPAD/T1/24/A8/P1/7015 - Zeytin Üretimi Yapan Tarım İşletmelerinin Teknik Etkinliğinin Belirlenmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2026 Proje Lideri: Meltem EMRE Proje Yürütücüleri: Doç. Dr. Alamettin BAYAV, Recep Ali EMRE, Gülce OLGUN SUSTA, Naciye ALPER, Muzaffer Kerem SAVRAN, Önder ERALP Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmada, Türkiye zeytin üretiminin %17,04'ünü karşılayan Muğla ve Balıkesir illerindeki zeytin üreten işletmelerin etkinliklerini iller itibariyle belirlemek ve üretim etkinliğini artırıcı politika ve stratejiler geliştirmek amaçlandı. Son yıllarda kullanımı artan Veri Zarflama Metafrontier Analizi, farklı bölgelerde faaliyet gösteren ve aynı teknolojiyi kullanan işletmelerin etkinliklerinin belirlenmesi amacıyla geliştirildi. Farklı bölgelerde bulunan ve farklı çeşitlerin yoğun olarak üretildiği Muğla ve Balıkesir illerinde zeytin üreten işletmelerde etkinlik skorlarındaki değişimin bu analiz ile belirlenmesi amaçlandı. Çalışmada, zeytin üretiminin yoğun olarak yapıldığı illerden olan ve farklı bölgelerde bulunan Muğla ve Balıkesir illerinden tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilmiş zeytin üreten işletmelerden anket yoluyla toplanan veriler kullanıldı. İller itibariyle zeytin üreten işletmelerde etkinlik skorlarındaki değişim Veri Zarflama Metafrontier Analizi ile belirlendi. Projede, Muğla ilinde 87 anket ve Balıkesir ilinde 78 anket tamamlandı ve veriler bilgisayar ortamına aktarıldı. Çalışma sonunda, zeytin üreten işletmelere ait nitelikli veriler elde edilmesi ve iller itibariyle işletmelerin etkinliklerini artıracak politika ve stratejilerin geliştirileceği düşünüldü. Yapılacak olan çalışma ile araştırma sonuçlarının; zeytin üreten işletmeler, politikacılar ve bu konuda daha sonra çalışacak araştırmacılar için yaygın etkisinin olması beklenmektedir. 2025 yılında proje takvimine uygun olarak Muğla ve Balıkesir illerinde üretici anketleri tamamlandı ve veriler bilgisayar ortamına aktarıldı.

KAMU ÖZEL SEKTÖR PROJESİ (2007/1) - Zeytin Üretiminde Değişken Ekonomik ve İklimsel Koşullara Uyumlu Üretim Modellerinin Oluşturulması Üzerine Araştırmalar, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2027 Proje Lideri: Önder ERALP Proje Yürütücüleri: Dr. Nurengin METE, Dr. Andaç ÇAVDAR, Dr. Tülin PEKCAN, Dr. Özgür DURSUN, Dr. Nuray KÖRÜKMEZ, Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Hande UÇAR ÖZKAN, M. Kerem SAVRAN, Dr. Didar SEVİM, Dr. Oya KÖSEOĞLU, Kazım SARIOĞLU, Gökhan BALCI, Prof. Dr. Figen ÇUKUR, Prof. Dr. Tayfun ÇUKUR, Ezgi TUGAY, Umur ÇELEBİ, Muhsin GÜMÜŞ, Mustafa Burhan GÜZEL, Hasan ÇETİN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Dünyada ve Türkiye'de değişen ekonomik koşullar nedeni ile kıt kaynakların tarımsal uygulamalarda kullanımı ile ilgili sorunlar saptandı. Özellikle üretim maliyetlerine direkt etki eden girdi kullanımları ile ilgili karar verme süreçlerinde en önemli kıstasın, anlık ekonomik koşulların uygunluğu olduğu görüldü. Kullanılacak olan girdi maliyetinin sağlanacak olan faydadan düşük olması ve beklenen etkiyi ekonomik olarak da ortaya koyması gerektiği hedeflendi. Diğer taraftan tüm dünyada etkili olan iklimsel değişimler, uygulama takvimlerinde de bazı değişikliklere gidilmesini zorunlu kılındığı tespit edildi. Geçmişten beri uygulama alışkanlıkları olan üreticiler için ekonomik koşullara da uygun yeni bir uygulama takvimi geliştirilmesi düşünüldü. Değişen iklimsel koşullarının ve artan girdi maliyetlerinin olumsuz etkisini azaltacak yeni uygulama modellerinin oluşturulması hedeflendi.

TAGEM /TSKAD/T1/A9/P1/7558 - Önemli Zeytin Hastalık ve Zararlılarının Derin Öğrenme Yöntemleri ile Tespiti, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2027 Proje Lideri: Dr. Nuray KÖRÜKMEZ Proje Yürütücüleri: Dr. Mehmet HAKAN, Halil KÖKTÜRK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu araştırma projesi ile derin öğrenme yöntemlerine dayalı zeytin hastalık ve zararlı tespit modelinin geliştirilmesi amaçlandı. Gerçekleştirilecek çalışmalar ile önemli zeytin hastalık ve zararlıları görüntü veri seti hazırlanacak ve derin öğrenme yöntemleri bu veri seti üzerinde gösterildi. Arazi koşullarında hastalık ve zararlıların görüldüğü ağaçlar işaretlendi. Hastalık ve zararlıların gelişim aşamaları yapay zekâya öğretilmek amacıyla fotoğraflandı. 2027 yılında, hastalık ve zararlıların fotoğraflama çalışmaları devam edilecektir.

TAGEM/TEPYD/2025/T1/A8/P3/02 - Zeytinde Halkalı Leke [Spilocaea oleagina (Cast) Hughes] Hastalığına karşı İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemlerinin Zirai İlaçlama Uygulamalarında Kullanım Olanaklarının Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2027 Proje Lideri: Dr. Latife Erten Caran Proje Yürütücüleri: Bülent Turan, Halil Köktürk, Figen Kaymak Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu proje ile zeytin üretiminin yapıldığı bahçelerde halkalı leke hastalığına karşı İHA ile ilaçlama yapılarak bu ilaçlama yönteminin etkinliği belirlendi. Zeytin halkalı leke hastalığı [Spilocaea oleagina (Cast) Hughes] Dünya'da en yaygın olan ve ana hastalık olarak kabul edilen fungal zeytin hastalığıdır. Zeytin halkalı leke hastalığına karşı en önemli mücadele yöntemi doğru zamanda pestisit uygulamasının yapılmasıdır. İnsansız Hava Araçları (İHA) olarak da bilinen dronlar, son yıllarda pek çok uygulama ve mühendislik alanında kullanılmaya başlandı. Son yıllarda tarım alanlarında kullanımı artan İHA'lar getirdiği maddi, zaman ve insan gücü tasarrufları nedeniyle yapılacak çalışmaların etkili olduğu taktirde önümüzdeki yıllarda daha da fazla kullanım alanı bulacağı öngörüldü. Bu proje ile zeytin üretiminin yapıldığı bahçelerde halkalı leke hastalığına karşı İHA ile ilaçlama yapılarak bu ilaçlama yönteminin etkinliği belirlenecektir.

TAGEM - Doğu Akdeniz Havzası ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Bulunan Delice Zeytinlerinden ve Doğal Zeytin Populasyonlarından Seleksiyon Yoluyla Verticillium dahliae Kleb'e Dayanıklı Anaç Geliştirilmesi (Seleksiyon II), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2022-31.12.2026 Proje Lideri: Özkan ALTU, Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Kahramanmaraş Proje Yürütücüleri: Kerim KARATAŞ (Bitki Koruma), Dr. Betül GÜRKAN (Bitki Koruma), Dr. Serap TOKER DEMİRAY (Adana Biyolojik Müc. Arş. Ens. Müd.), Dr. Efkan AKÇALI (Adana Biyo. Müc. Arş. Ens. Müd.), İzzet BÜLBÜL (Adana Biyo. Müc. Arş. Ens. Müd.), Dr. Nuray KÖRÜKMEZ (İZMİR, Zeytincilik Arş. Enst. Müd.), Doç. Dr. Remzi UĞUR (Bitki Islahı ve Anaç Çalışmaları) Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Doğadan toplanıp getirilen yabani zeytinlerden Verticillium dahliae Kleb. dayanıklı bireyler tespit edilmesi amaçlandı. Bu projede yalnızca Verticillium dahliae Kleb. izolatı gönderidi. Sonuç raporu yazıldı.

TAGEM - Ege Bölgesi Zeytin Alanlarında Pseudocercospora Yaprak Lekesi (Pseudocercospora spp.) Hastalığının Yaygınlığının Belirlenmesi ve Mücadelesine Yönelik Çalışmalar, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01.01.2027-31.12.2029 Proje Lideri: Dr. Nuray KÖRÜKMEZ Proje Yürütücüleri: Özlem Asker, Ufuk SENEM, Dr. Nurengin METE, Önder ERALP, Dr. Serap TOKER DEMİRAY Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Türkiye zeytin üretiminin yaklaşık %55'inin Ege Bölgesi'nden sağlanması, bu bölgeyi zeytin hastalık ve zararlılarıyla mücadelede öncelikli bölge haline getirdi. Ancak son yıllarda iklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklıklar, düzensiz yağış rejimi ve nem oranındaki dalgalanmalar, fungal hastalıkların yayılımını kolaylaştırdı; özellikle Pseudocercospora yaprak leke hastalığı, son on yılda bölge zeytinliklerinde yaygınlığı arttığı görüldü. Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nde yapılan Horizon 2020 (No. 101000427) Gen4 Olive Projesi 'Gelecekteki zorluklarla yüzleşme amacıyla ön ıslah faaliyetleri yoluyla zeytin genetik kaynaklarının mobilizasyonu ve son kullanıcılara kullanışlı bir bilgiye ulaşılabilirliği sağlamak için akıllı bir arayüzün geliştirilmesi ile Zeytincilik Araştırma Enstitüsünün koleksiyon bahçesinde bulunan 84 çeşidin (42 yabancı ve 42 yerli çeşit) Pseudocercospora spp.'e karşı dayanıklılık durumlarına bakıldı. Bu proje ile ulusal koleksiyon bahçesinde, daha önce görülmeyen ve bilinmeyen bir durum olduğu ve bu durumun her geçen yıl arttığı tespit edildi. Bu araştırma ile Pseudocercospora spp., yeni bir hastalık etmeni olarak belirlendi. Ülke ekonomisi açısından stratejik öneme sahip olan zeytin, son yıllarda ortaya çıkan söz konusu hastalık nedeniyle önemli düzeyde ürün kayıplarıyla karşı karşıya kalacağı ön görüldü. Üreticiler tarafından yeterince bilinmeyen patojenin neden olduğu bu hastalık, yanlış yönlendirmeler ve kontrolsüz kimyasal mücadele uygulamaları sonucunda hem çevresel kirliliğe hem de ekonomik kayıplara yol açacağı ön görüldü. Cercospora yaprak lekesinin önümüzdeki yıllarda zeytin yetiştiriciliğinde daha fazla yaygınlaşarak önemli bir fitopatolojik sorun hâline gelmesi öngörüldü. Sonuç olarak, bu çalışma ile Ege Bölgesi zeytin alanlarında Pseudocercospora yaprak leke hastalığının epidemiyolojisi, kimyasal mücadele etkinliği ve sürdürülebilir kontrol stratejilerinin geliştirilmesi sağlanması elde edilen bulguların, zeytin üreticilerine ve bölgesel entegre mücadele programına önemli katkı sağlayacağı düşünüldü. Bu çalışma sonunda Entegre mücadelenin amacına uygun olarak bir agro-ekosistem içerisinde hastalıkla mücadelede ayrı ayrı değil de, her iki hastalığı hedef alan mücadele metodunun birlikte yapılması öngörüldü (Anonim, 2022). Çalışmada; (1) bölgemizdeki zeytin alanlarında Pseudocercospora yaprak lekesi hastalığının yaygınlığını ve şiddetini (%) belirlemeyi, (2) elde edilen Pseudocercospora spp. izolatlarını morfolojik ve moleküler olarak tanımlamayı, (3) izolatların virülens düzeylerini ortaya koymayı ve (4) hastalıkla mücadele programı ile bitki koruma ürünlerinin performansını değerlendirmeyi amaçlandı.

TÜBİTAK 124N902 - Raman Spektroskopisi ve Makine Öğrenme Algoritmaları Kullanılarak Zeytinyağındaki Tağşişin Yerinde Tespiti (TÜBİTAK 2569) (TÜBİTAK-Romanya Araştırma-İnovasyon ve Dijitalleşme Bakanlığı İkili İşbirliği Programı), Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01.04.2025-01.04.2027 Proje Lideri: Dr. Didar SEVİM ve Dr. Lăcrimioara Şenilă, Proje Yürütücüleri: Dr. Mehmet Hakan, Dr. Oya Köseoğlu, Dr. Ayla Mumcu, M. Kerem Savran, Hülya Kaya, Dr. Anca (Naghiu) Becze, Dr. Dorina Simedru, Dr. Marius Lucian Dordai, Angyus Bogdan, Kovacs Eniko, Senila Marin Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Zeytinyağı sektöründe gıda sahteciliği vakalarındaki artış, tüketicileri korumak ve pazar bütünlüğünü sürdürmek için tağşişi tespit etmeye yönelik hızlı, doğru ve güvenilir yöntemler geliştirme ihtiyacını ortaya çıkardı. Bu projenin temel amacı, gelişmiş makine öğrenimi algoritmaları ile birlikte Raman spektroskopisini kullanarak zeytinyağı tağşişinin yerinde tespiti için yenilikçi bir sistem geliştirmekti. Bu sistemin, doğrudan satış noktasında veya dağıtım zincirindeki diğer yerlerde zeytinyağındaki safsızlıkların veya tağşişin hızlı ve doğru bir şekilde tanımlanmasını sağlayacağı düşünüldü. Bu kapsamda 5 farklı zeytin çeşidi hasat edilerek Abencor sistemi ile zeytinyağları elde edildi. Farklı üreticiler ve bölgelerden 15 adet zeytinyağı örneği toplandı. Toplam 20 farklı zeytinyağı örneğine %5'den başlayarak %90'a kadar %5 artırarak rafine ve soğuk pres ayçiçeği yağları karıştırılarak analizlere başlandı. 06-11 Ekim 2025 tarihleri arasında, proje uygulama ekibinden üç Romanyalı araştırmacı: Dr. Lacrimioara Senila (proje lideri), araştırmacılar Dr. Anca Becze ve Dr. Eniko Kovacs, İzmir Zeytincilik Araştırma Enstitüsü'ne bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. 16-21 Kasım 2025 tarihleri arasında Dr. Didar Sevim (proje lideri), Dr. Oya Köseoğlu, Dr. Ayla Mumcu ve Hülya Kaya tarafından, INCDO-INOE 2000, ICIA Cluj-Napoca Şubesi'ne teknik ziyaret gerçekleştirildi. Proje iş paketlerine uygun olarak devam ediyor.

TÜBİTAK – TAGEM İkili İşbirliği 1003 (Tarımsal Araştırmalar Ortak Çağrısı) 222O781- CRISPR/Cas9 Gen Düzenleme Teknolojisi ile β-Glukozidaz Enzim Aktivitesi Yüksek Lactobacillus Plantarum Türünün Geliştirilmesi, Bu Tür ve Yüksek Aktiviteye Sahip Serbest ve Manyetik Nanopartiküllere İmmobilize β-Glukozidaz Enziminin Sofralık Zeytin Üretiminde Kullanılması, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 2023-2027, Proje Lideri: Dr. Ayla MUMCU Proje Yürütücüleri: Prof. Dr. Murat ELİBOL, Dr. Burcu ERGÜN GÜNDÜZ, Doç. Dr. Evrim GÜNEŞ ALTUNTAŞ, Doç. Dr. Urartu Özgür ŞAFAK ŞEKER, Prof. Dr. Sait SARGIN, Dr. İsmail Hakkı AKGÜN, Dr. Ferişte ÖZTÜRK GÜNGÖR, Doç. Dr. Aişe DELİBORAN, Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Gözde Seval SÖZBİLEN, Oğuzhan ERAY Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede zeytin örneklerinden laktik asit bakteri (LAB) izolasyonu ve tanımlanmasının yapılması, β-glukozidaz enzim aktivitesinden sorumlu gen bölgeleri tespit edilmesi, enzim aktivitesi yüksek suş seçimi, CRISPR/Cas9 gen düzenleme yöntemi ile sofralık zeytin üretiminde baskın ve β-glukozidaz enzim aktivitesine sahip LAB'sinin söz konusu enzim üretiminden sorumlu gen bölgesi yeniden düzenlenerek β-glukozidaz enzim aktivitesi yüksek LAB türü tasarlanması, β-glukozidaz enziminin hem serbest formda hem de immobilize formda sofralık zeytin üretimlerinde kullanılması, manyetik nanopartiküller geliştirilerek enzim immobilizasyonu ve tüm üretilen laktik asit bakteri türleri ve enzim formları kullanılarak sofralık zeytin üretimindeki performanslarının değerlendirilmesi amaçlandı. Proje 01/10/2023 tarihinde başlamış, proje kapsamında farklı zeytin çeşitlerinden sofralık zeytin üretimleri yapılarak bu örneklerden laktik asit bakteri izolasyonu ve tanımlanması gerçekleştirildi. İzole edilen bakterilerin enzim aktiviteleri belirlendi ve en yüksek aktiviteye sahip suş seçilerek sofralık zeytin üretiminde kullanıldı. Ayrıca izole edilen suşların enzim aktivitesinden sorumlu gen bölgeleri tespit edildi. CRISPR/Cas9 gen düzenleme yöntemi ile enzim aktivitesi yüksek laktik asit türü tasarımı çalışmaları devam etmektedir. Ticari enzim örneği ve izole edilen bakteri suşundan elde edilen enzim örnekleri kullanılarak enzim immobilizasyon çalışmaları yapıldı. İmmobilizasyonda kullanılacak olan manyetik nanopartikül üretim metodu geliştirilmiş, nanopartikül üretimleri yapıldı ve enzim immobilizasyonları gerçekleştirildi. Serbest ve immobilize enzim aktiviteleri belirlendi, optimizasyon çalışmaları yapıldı. Halen, CRISPR/Cas9 gen düzenleme yöntemi ile enzim aktivitesi yüksek laktik asit türü tasarımı çalışmaları devam etmektedir. Kasım 2026 itibariyle elde edilecek olan bakteri suşu ve enzim örnekleri ile sofralık zeytin üretimleri yapılacak ve üretim performansları değerlendirilecektir.

Erasmus+ Project ID: 101242524 - Zeytinyağı Yan Ürünlerinin Değerlendirilmesi İçin Mesleki Eğitim ve Öğretim (VET) Girişimi, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 2025-2028 Proje Lideri: Prof. Dr. Seda ERSUS (Ege Üniversitesi) /Proje Yürütücüleri: Dr. Ayla MUMCU, Dr. Didar SEVİM, Doç. Dr. Aişe DELİBORAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, zeytin sektörünün ihtiyaçlarıyla ilgili olarak mesleki eğitim sunumunun kalitesi gibi zorluklar ele alındı. OLIVET projesi ayrıca profesyonellerin zeytinyağı üretim yan ürünlerinin ve ilgili süreçlerin değerlendirilmesi konusundaki yeterliliklerini güçlendirmeyi ve sürdürülebilir büyümeye ilişkin farkındalıklarını artırmayı ve yalnızca uzmanlaşmış eğitim açısından değil, aynı zamanda mesleki eğitimde kalite güvence ve iyi uygulamalarının uygulanması ve ICT araçlarının kullanımı açısından da iyi uygulamaların değişimini teşvik etmeyi amaçladı. Proje faaliyetleri yeni başladı. Açılış toplantısı yapıldı, yapılacak olan faaliyetler ele alındı. Proje kapsamında eğitim kursların geliştirilmesi, mesleki eğitim ve öğretimlerdeki uygulamalar ve gerekli becerilerin ve boşlukların belirlenmesi, Tunus ve Filistin Kurumları için mesleki eğitim amacıyla gerekli altyapının sağlanması, eğitim materyallerinin üretilmesi, İtalya ve Türkiye'de gerçekleşecek bir kapasite geliştirme eğitim programı sunulması, pilot aşamada mesleki eğitim kurslarının sunulması ve OLIVET eğitim merkezlerinin kurulması çalışmalarının yapılması planlandı.

TAGEM 2007-1 Kamu-Özel Sektör Projesi- Raf Ömrü Boyunca Natürel Sızma Zeytinyağlarında Kalite Kriterleri, 1,2-1,3-diglycerides (DAG) ve Pyropheophytin (PPP) Değerlerinin Tespiti, Proje Lideri: Dr. Oya Köseoğlu Proje Yürütücüleri: Dr. Didar SEVİM, Dr. Ayla MUMCU, Dr. Mustafa Tan(UZZK),Ümmühan TİBET (UZZK), Doç. Dr. Pınar KADİROĞLU KELEBEK Projenin Yürütüleceği Yıllar: 24.04.2025-24.04.2028 Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Kodeks Alimentarius Katı ve Sıvı Yağlar Kodeksi Komitesi (CCFO)'nun 28. toplantısında zeytinyağı standardına “Pyropheophytin a (PPP)" ve “1,2-digliseridler (1,2-DAG)" parametrelerinin eklenmesi önerildi, ancak yeterli veri bulunmadığından bu aşamada standarda dahil edilmemesine ve veri toplandıktan sonra konunun yeniden değerlendirilmesine karar verildi. Bu kapsamda Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından Kodeks Alimentarius Komisyonu Zeytinyağı Çalışmaları toplantısında “Kodeks Alimentarius Veri Talebi" için proje yapılabilirliği gündeme geldi. Ülkemiz zeytinyağlarının PPP, 1,2 ve 1,3 DAG, serbest asitlik (FFA), peroksit değeri (PV), ultraviyole ışığında özgül soğurma, yağ asidi etil ester içeriği (FAEE), ve duyusal özelliklerini saptamak açısından Zeytincilik Araştırma Enstitüsü koordinasyonunda Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi ile örnekler zeytin yetiştiriciliğinin yapıldığı bölgelerden toplanarak Uluslararası Zeytin Konseyi tarafından tanınan özel sektör akredite laboratuvarlarında analizlerin yapılması ile uluslararası ve ulusal verilerin sağlanmış planlandı. Proje kapsamında örnekler toplandı, 3'er aylık periyodlar ile analizi yapılacak olan laboratuvarlara gönderilerek analiz sonuçları değerlendirildi. Analiz sonuçları belirli periyodlar ile Kodeks Dairesi ile paylaşıldı. 24 aylık raf ömrü boyunca analizlerin yapılması planlandı.

TÜBİTAK/TEYDEB- 3257011 - Zeytinyağı Üretiminde Yapay Zeka Desteği ile Parametre Optimizasyonu Yaparak Yağ Veriminin Arttırılması ve Enerji-Su Tasarrufunun Sağlanması, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 2025-2027 Proje Lideri: Dr. Oya Köseoğlu/Proje Yürütücüleri: Dr. Didar Sevim, Dr. Ayla MUMCU, Dr. Berna YILDIRIM, Özkan TAGA Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Proje kapsamında, zeytinin hiperspektral görüntüleri ile bahçe koşulları ve sıkım parametrelerini entegre ederek yağ içeriği ve kalite göstergelerini tahmin eden, operatöre optimum makine ayarlarını önererek verimliliği artıran ve kaliteyi standartlaştıran yapay zeka tabanlı bir karar destek sistemi geliştir hedeflendi. Proje kapsamında zeytinyağları HAUS tarafından elde edildi, kalite analizleri, antioksidan analizleri ve saflık analizleri yapılıyor.

TAGEM/HSGYAD/U/22/A3/P3/5409 - Farklı Üretim Teknikleriyle Elde Edilen Sofralık Zeytinlerden Spesifik Teknolojik Özelliklere Sahip Laktik Asit Bakterilerinin İzolasyonu, Tanımlanması ve Endüstriyel Zeytin Üretiminde Kullanım Olanaklarının Değerlendirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2022-2026 Proje Lideri: Dr. Ferişte ÖZTÜRK GÜNGÖR Proje Yürütücüleri: Zeynep Şeyda ERDEMİR TIRAŞ, Dr. Ayla MUMCU, Cansu DEMİR, Ali ÖZCAN, Prof. Dr. Hatice KALKAN YILDIRIM Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmanın amacı, farklı zeytin çeşitlerinden izole edilecek endojen laktik asit bakterilerinin teknolojik ve bazı probiyotik özelliklerinin belirlenmesi ve sofralık zeytin üretiminde starter kültür olarak kullanım potansiyellerinin değerlendirilmesidir. Bu kapsamda Domat, Memecik ve Ayvalık çeşidi yeşil zeytinler ile endüstriyel örneklerden LAB izolasyonu gerçekleştirilerek; izolatlar morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal yöntemlerle tanımlanması amaçlandı. Seçilen izolatların teknolojik ve probiyotik özellikleri belirlendikten sonra, uygun suşlar moleküler yöntemlerle tanımlanması planlandı. Sofralık zeytin, gerek ülkemizde gerekse dünya genelinde yaygın olarak tüketilen, spontan fermantasyonla üretilen önemli bir fermente gıdadır. Bu süreçte laktik asit bakterileri (LAB) temel rol oynamakla birlikte, spontan fermantasyon; ürün bozulmaları, istenmeyen duyusal özelliklerin oluşumu ve standart bir ürün elde edilememesi gibi riskler içerir. Starter kültür kullanımı, fermantasyonun daha kontrollü yürütülmesine olanak sağlayarak mikrobiyolojik güvenilirliği ve ürün kalitesini artırır. En uygun özelliklere sahip iki suş, Domat çeşidi yeşil zeytin üretiminde tekli ve kombine olarak kullanılması planlandı. Yanıt yüzey yöntemiyle tuz konsantrasyonu ve başlangıç pH'sının fermantasyon üzerindeki etkileri incelenecek, optimum üretim koşulları belirlenerek farklı ölçeklerde doğrulanması planlandı. Elde edilen sonuçlar, seçilen suşların endüstriyel kullanım potansiyelini ortaya koyması planlandı. Seçilen kültürlerin patojen bakterilere karşı antibakteriyel etkileri agar difüzyon yöntemiyle araştırıldı, hidrojen peroksit üretim kapasiteleri belirlendi. Uygun görülen suşlar kullanılarak yanıt yüzey metodolojisi kapsamında fermantasyon denemeleri yürütüldü, modelleme ve optimizasyon çalışmaları yapıldı ve optimum koşullar belirlendi. Belirlenen koşullarda farklı ölçeklerde üretim denemeleri başlatıldı. Fermantasyon süresince kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerle süreç izlendi. Ayrıca seçilen suşların probiyotik özelliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar devam ediyor.

TÜBİTAK 123N076 - Sürdürülebilir Bir Zeytinyağı Sistemi ve Daha Sağlıklı Bir Akdeniz Gıdası İçin Mikrobiyal Kaynaklar: Yan Ürünlerden Fonksiyonel Gıdalara, Projenin Yürütüldüğü Yıllar:2023-2027 Proje Lideri: Dr. Şahnur IRMAK Proje Yürütücüleri: Dr. Ferişte ÖZTÜRK GÜNGÖR, Dr. Erkan SUSAMCI, Dr. Ayla MUMCU Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Günümüzde yeterli beslenmeye yönelik güçlü talep, çevresel sorunlarla ilgili endişelerle birlikte geliyor ve gıda yan ürünlerinin ve atıklarının geri kazanılması ve geri dönüştürülmesine önemli bir vurgu yapılıyor. Yeni bir "Çiftlikten Çatala Stratejisi" olarak daha sürdürülebilir gıda sistemlerine geçiş, sürdürülebilirliğin üç temel ayağını göz önünde bulundurarak herkese sağlıklı, yeterli, güvenli, besleyici ve sürdürülebilir gıda sağlamak amacıyla gıda sistemlerinin tüm aktörlerinin katılımıyla çevresel, ekonomik ve toplumsal bir hedef belirlendi. Projede sektöre yönelik olarak anket çalışmaları, tüketici tanımlamaları, tüketimi engelleyen veya teşvik eden noktaların tespiti, sektöre yeni ürün üretimi konusundaki gereklilikler gibi konularda çalışmalar devam etmektedir.

TÜBİTAK 124N045 - Az Tuzlu Doğal Fermente Sofralık Zeytinlerin Raf Ömrünü Uzatmaya Yönelik Biyo Bazlı Antimikrobiyal Ambalaj Malzemeleri, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 2024-2027 Proje Lideri: Dr. Şahnur IRMAK Proje Yürütücüleri: Dr. Ferişte ÖZTÜRK GÜNGÖR, Dr. Erkan SUSAMCI, Dr. Ayla MUMCU, Dr. Berna YILDIRIM Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Ülkemiz açısından en fazla tüketilen sofralık doğal siyah zeytinlerin az tuzlu olarak uzun süre koruyucu madde kullanılmadan muhafaza edebilmek için organik bazlı ambalaj materyali geliştirmek projenin ana hedefi oldu. Proje de ambalaj materyali üretildi. Fermantasyonu devam eden siyah zeytinler acılığın giderilmesinden sonra ambalajlanarak depolanacak 12 ay boyunca kalitesindeki değişimlerin tespit edilmesi planlandı.

TÜBİTAK-2220361 - Az Tuzlu Sofralık Doğal Siyah Zeytinin Raf Ömrünü Artırmaya Yönelik Yenilikçi Teknolojilerin Geliştirilmesi, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 2023-2025, 3 aylık uzatma alındı Proje Lideri: Dr. Hayriye ÜNAL Proje Yürütücüleri: Kurumdan Dr. Şahnur IRMAK, Dr. Ferişte ÖZTÜRK GÜNGÖR, Dr. Erkan SUSAMCI, Sabancı Üniversitesi SUNUM - Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezinden Dr. Z eynep DELEN MİRCAN, Dr. Serkan ÜNAL Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Ülkemiz açısından en fazla tüketilen sofralık doğal siyah zeytinlerin az tuzlu olarak uzun süre koruyucu madde kullanılmadan muhafaza edebilmek için organik bazlı uçucu yağların nanoteknolojik ambalaj materyali geliştirmek projenin ana hedefidir. Proje de ambalaj materyali üretildi. Fermantasyonu tamamlanan siyah zeytinler acılığın giderilmesinden sonra ambalajlanarak depolandı ve 12 ay boyunca kalitesindeki değişimler tespit edildi. Sonuç raporu hazırlanıyor.

TAGEM - Antepfistığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü-GAZİANTEP Proje Adı: GAP Bölgesi Sulu ve Kuru Koşullarında Bazı Yerli ve Yabancı Zeytin Çeşitlerinin Performanslarının Belirlenmesi (II.Aşama) Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01.01.2025-31.12.2029 Proje Lideri: Ümran KARASALAN Proje Yürütücüleri: Kurumdan Dr. Didar SEVİM, Antepfistığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü-GAZİANTEP'den Dr. Hatice GÖZEL, Mehmet Fatih BATMAZ, Yaprak BÖLÜK, Yasemin Bengü ŞAHAN, Seyfettin POLAT, Asuman GÜNDOĞDU BAKIR, M. İsmail TURANOĞLU, Gökhan AKKUŞ Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmanın amacı, farklı zeytin çeşitlerinin Gaziantep ve Şanlıurfa koşullarında fenolojik, verim ve pomolojik özelliklerini ortaya koymak; elde edilen meyve örnekleri üzerinden yapılacak analizlerle çeşitlerin kalite özelliklerini belirlemek ve periyodisite durumlarını değerlendirerek bölgeye uygun, yüksek verimli ve kaliteli çeşitlerin tespitine katkı sağlamaktır. Proje kapmasında örnek gelmesi planlandı.

TAGEM - Organik ve Konvansiyonel Olarak Yetiştirilen Zeytinlerden Elde Edilen Zeytinyağlarının Kalite Kriterlerinin ve Pestisit İşleme Faktörünün Belirlenmesi, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01.01.2025-31.12.2027 Proje Lideri: Aysun ŞEHİRLİ, Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Bursa, Proje Yürütücüleri: Kurumdan Dr. Cansu DEMİR, Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü-BURSA, Uludağ Üniversitesi/BURSA'dan Nurdan AKBAŞ, Dr. Pervin UZUN, Müge NEBİOĞLU, Ümit Cemil ERER, Mehmet Gürkan ŞİMŞEK, Bayram DAVARCI, Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar:

TÜBİTAK 4004 - Akeo-Gastronomi: Kültürel Mirasın Mesleki Eğitime Entegrasyonu (4004 TÜBİTAK Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları Destekleme Programı), Projenin Yürütüleceği Yıllar: 22-26 Haziran 2026 Proje Lideri: Esin DALKILIÇ, Proje Yürütücüleri: UZMANLAR: Özer TOYKAR, Sibel İNAÇ, Yasin DİRİN EĞİTMENLER: Prof. Dr. Onu GÖRKEM, Prof. Dr. Emre OKAN, Prof. Dr. Yaşar Erkan ERSOY, Prof. Dr. Özgür Özkaya, Prof. Dr. Pınar Fedakar, Doç. Dr. Şakir ÇAKMAK, Doç. Dr. Ahmet UHRİ, Dr. Kadriye ALTAY, Dr. Oya KÖSEOĞLU, Öğr. Gör. Erdem Erem, Koray Küleyin, Seda Kocahan, Gönül Yılmaz, Emine Tamer Karakaya, Aysun Kardeşler REHBERLER: Gülay KILIÇ ÖZDEMİR, Yeliz ALIM, Nilgün IŞIKGÜN, Derya BOZDEMİR, Sevda EKİK, Mualla KESKİN, Emre GÜNGÖR HEMŞİRE: Naciye TURAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Zeytinyağının gıda teknolojisi, gastronomi, sağlık, sürdürülebilirlik ve turizm açısından önemini katılımcılara bilimsel temelde aktarmak ve bu doğrultuda tüketici farkındalığını artırmaya yönelik etkinlikler düzenlemektir. Zeytinyağının üretim teknolojisi, kalite parametreleri ve sınıflandırılması hakkında seminerler düzenlenmesi planlandı. Zeytinyağının sağlık üzerindeki etkilerinin (antioksidanlar, fenolik bileşikler vb.) bilimsel olarak anlatılacak. Gastronomide zeytinyağının kullanım alanlarının örneklerle sunulması planlanmaktadır. Zeytinyağının gastronomideki yeri ve yöresel mutfaklarla ilişkisi anlatılması planlandı. İzmir çevresindeki zeytinyağı atölyelerine ve küçük işletmelere gezi düzenlenmesi hedeflendi.

TAGEM/TSKAD/B/19/A9/P1/1474 - Leonardit ve Humik Asitle Uygulanan Azaltılmış Fosfor Dozlarının Zeytinde Verim, Kalite ve Toprak Özelliklerine Etkisi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.10.2019-31.12.2026 Proje Lideri: Dr. Zekeriya ÇİĞDEM Proje Yürütücüleri: Dr. Öğretim Üyesi Bülent YAĞMUR, Doç. Dr. Aişe DELİBORAN, Dr. Meltem AYAZ, Dr. Neslihan UZUN, Murat AYATA, Mehmet YORGANCI, İdris ÇILGIN, Berna YILDIRIM, Meltem EMRE Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışmada; leonardit, humik asit ve NPK uygulamalarının Memecik çeşidi zeytin ağaçlarının verim, beslenme ve toprak özellikleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlandı. Elde edilen veriler sonunda, organik materyallerin zeytin bahçelerine uygulanan kimyasal gübrelerin yerine ne kadar geçebileceği ve etki şekli ortaya kondu. Aynı zamanda kimyasal girdi kullanımından kaynaklanan çevre kirliliğini azaltmaları bakımından organik materyallerin zeytin yetiştiriciliğinde kullanımları yaygınlaştırıldı. Sonuç raporu yazılıyor.

TAGEM/BBAD/B/22/A1/P5/5465 - Yeni Tescil Edilen ve Bazı Standart Zeytin Çeşitlerinin Dikim Aralıklarının Belirlenmesi (Sürekli Proje), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2022 - 31.12.2026, Proje Lideri: Dr. Özgür DURSUN Proje Yürütücüleri: Dr. Şule SAVRAN, Dr. Hande UÇAR ÖZKAN, Halil KÖKTÜRK, Hülya Kaya , İdris ÇILGIN, Gönül Utkaner Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışma, yeni zeytin çeşitlerinden Arsel, Beylik, Hayat ve Hanım parmağı çeşitlerinin yanı sıra standart çeşitlerimizden Gemlik ve Görvele zeytin çeşitlerinin, her bir çeşide uygun dikim aralığının ve vejetatif gelişim üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütüldü. Projenin ilk diliminde fidanların aşılama ile çoğaltma işlemleri gerçekleştirildi ve 2025 yılı itibari ile arazi aktarımları gerçekleştirildi. İkinci diliminde dikim aralık ve mesafelerine bağlı olarak şekil budamaları, morfolojik gözlem ve analizlerin yapılması planlandı. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/G/20/A1/P5/1782 - Bazı Yerli Zeytin Çeşitlerinin Yüksek Yoğunluklu Dikime Uygunluklarının Belirlenmesi - 2. Aşama, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025-31.12.2029 Proje Lideri: Dr. Mehmet ULAŞ Proje Yürütücüleri: Dr. Murat ÖZALTAŞ, Dr. Firuze TOPAKLI, Dr. Ayça AKÇA UÇKUN, Murat AYATA, Halil KÖKTÜRK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projenin 2. aşamasında, Mart 2024 yılında 4 m x 1,5 m dikim aralıklarında dikimi gerçekleştirilen fidanların kültürel bakım işleri (hereklere alınması, sulanması, şekil budaması, bitki hastalık ve zararlıları ile mücadeleleri) gerçekleştirildi. 2025 yılı çiçeklenme periyodunda görülen aşırı sıcaklıklar meyve tutumunu olumsuz etkiledi. Özellikle Temmuz-Ağustos aylarında yaşanılan aşırı yüksek sıcaklıklarda bitki kayıpları yaşandı, bu bitkilerin yerine yeni bitkilerin dikimi gerçekleştirildi. Morfolojik ölçümlere (bitki boyu, gövde çapı ve porosity ölçümleri) Mart 2026 tarihinde başlanılması planlandı. Proje devam ediyor.

TAGEM/TSKAD/Ü/22/A9/P6/5094 - Zeytin Yetiştiriciliğinde Tıbbi Aromatik Bitkilerle Ara Ziraat Sisteminin İncelenmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2022-31.12.2027 Proje Lideri: Dr. Ayça AKÇA UÇKUN Proje Yürütücüleri: Doç. Dr. Ünal KARIK, Hicran AKAALP, Dr. Siray KARAKOYUN, Cansu DEMİR, Berna YILDIRIM, Sedef ÖZDEN, Cem ÇELİKER, Prof. Dr. Şerafetin ASIK, Prof. Dr. Hüsnü Kayıkcıoğlu, Doç. Dr. Fatih ÖZDEN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, Ayvalık zeytin çeşidinde ara ziraat sistemi kapsamında tıbbi ve aromatik bitkilerin entegrasyonu ile iklim değişikliğine uyumlu agroekolojik üretim modeli geliştirildi. Lavanta, kekik ve adaçayı gibi türlerin entegrasyonu, toprak verimliliği ve mikrobiyal aktivite analizleri, biyoçeşitlilik ve zararlı baskısının izlenmesi ile ekonomik fizibilite değerlendirmeleri yapıldı. Çıktı olarak pestisit kullanımında azalma, ek gelir modeli, biyoçeşitlilik artışı ve çok disiplinli sürdürülebilir üretim sistemine katkı sağlandı. Proje devam ediyor.

TÜBİTAK 123O921 - Akıllı Dijital Toprak Nem Sensörleriyle İzlenen Farklı Yağmur Suyu Hasat Yöntemlerinin Sürdürülebilir Zeytin Üretiminde Kullanılabilme Potansiyelinin Değerlendirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2025-2027 Proje Lideri: Prof. Dr. Şerafettin AŞIK, Proje Yürütücüleri: Prof. Dr. Hüseyin Hüsnü KAYIKÇIOĞLU (Danışman), Doç. Dr. Barış UZİLDAY, Dr. Fatih ÖZDEN, Dr. Ayça AKÇA UÇKUN, Dr. Handan ÖLMEZ, Dr. Ebru SAYGAN, Dr. Oya KÖSEOĞLU Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projede, iklim değişikliği koşullarında yağmur suyu hasadı yöntemlerinin dijital sensörlerle izlenerek sürdürülebilir üretim potansiyelinin belirlenmesi hedeflendi. Yağmur suyu hasat sistemleri kuruldu, dijital nem sensörü entegrasyonu yapıldı. Bitki fizyolojik parametre ölçümleri ve sosyoekonomik analizler gerçekleştirildi. Çalışmalar sonucunda su verimliliği artışı, kuraklığa dayanıklı üretim modeli ve doğa temelli çözüm yaklaşımı ortaya konulması planlandı. Proje devam ediyor.

TÜBİTAK 1001 - KBAG 223Z069 - AtPUB18 ve AtPUB19 U-BOX E3 Ubiquitin Ligazlarının, ABA-Teşvikli Stoma Kapanmasında NO ve H₂S Sinyal Molekülleri ile Etkileşimi , Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 15.04.2024-15.04.2027 Proje Lideri: Prof. Dr. Aşkım Hediye SEKMEN Proje Yürütücüleri: Dr. Firuze TOPAKLI Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Ubiquitin/26S proteozom sistemi (UPS), bitki biyotik ve abiyotik stres yanıtları, hücre döngüsünün ilerlemesi, hormon yanıtı, yaşlanma, sirkadiyen saat gibi çeşitli hücresel yolaklarda görev alan önemli bir protein-modifikasyon sistemi olarak görünür. UPS, sitoplazma ve çekirdekte aktif çalışarak hücre içi düzenleyici proteinlerin seviyelerini kontrol eder ve biyotik/abiyotik stresler sonucunda yanlış katlanmış veya hasar görmüş proteinleri tanır, parçalar ve uzaklaştırır. Bu nedenle bu sistem, çevresel streslere karşı bitki savunmasında ve adaptasyonunda önemli bir rol oynar. E3 ligazlar ise UPS yolağında yer alan enzimlerden biridir. A. thaliana atpub18 ve atpub19 mutantlarının ve yabani tip Columbia (Col)'nın yaprağında, AtPUB18 ve AtPUB19 E3 ligazlarının ABA-bağımlı stoma kapanma mekanizmasında ; (1) ABA-cevap genleri olan RD29A ve RAB18 gen ifadeleri, (2) Farklı uygulamaların NADPH oksidaz, Süperoksit dismutaz aktiviteleri, H2O2 ve ABA miktarları, Stoma iletkenliği, NO miktarı, NO sentezinden sorumlu NOS (Nitrik oksit sentaz) ve NR (nitrat redüktaz) enzim aktiviteleri, Nitrat miktarı, GSNOR (S-nitrosoglutathione reductase) aktivitesi, SNO (protein S-nitrosylation) miktarı, stoma-ilişkili genlerden OST1 (open stomata 1), SnRK2.6 (Sucrose Nonfermenting 1-Related Protein Kinase 2.6), SLAC1 (slow anion channel 1) ve CPK6 (calcium dependent protein kinase 6) gen ifadeleri karşılaştırılmasıır. (3) NaHS (Sodium hidrosülfit) uygulamasının ise DES1 gen ifadesi, H2S miktarı, NR aktivitesi ve NO miktarı üzerindeki rollerinin belirlenmesi planlandı. Proje devam ediyor.

TÜBİTAK 3501 - 223O032- Zeytinde (Olea Europaea L.) Adventif Kökün Morfolojik, Histolojik ve Moleküler Yöntemler ile Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.02.2024-01.12.2026 Proje Lideri: Doç. Dr. Dicle DÖNMEZ Proje Yürütücüleri: Prof. Dr. Yıldız AKA KAÇAR, Prof. Dr. Özhan Harun BEKTAŞ, Murat ŞAHİN, M. Hakan EROL, Dr. Mehmet ULAŞ, Şenay KIRBIYIK, Özhan ŞİMŞEK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Zeytin çeliklerin köklendirilmesi yoluyla çoğaltılır, bu yöntemde en önemli sorun düşük köklenme ve genotip etkisi olarak bilinir. Bazı çeşitler iyi köklenirken bazı çeşitler zor köklenir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, zeytinde adventif kök oluşum mekanizmasının ve neden bazı çeşitlerin daha iyi köklendiğinin tam olarak anlaşılmadığı, köklenme sorununun çözümü için daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerektiği görüldü. Projede, çelik ile köklendirilmiş zeytin çeşitlerinde adventif köklenme yeteneklerindeki farklılıklar morfolojik, histolojik ve moleküler teknikler kullanarak ayrıntılı bir şekilde incelendi. Proje devam ediyor.

TÜBİTAK 4004 - 224B041 - Doğadan Yaşama Somut Olmayan Kültürel Miras Projesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 15.04.2025-15.12.2026 Proje Lideri: Necati ÖZCAN Proje Yürütücüleri: Metin EKİCİ, Pınar FEDAKAR, Fazıl ÖZDAMAR, Nagihan BAYSAL, Atıf AKGÜN, Meryem ÖZDEMİR, G. Emeç YÜCESOY, Alican DİŞLİTAŞ, Dr. Meltem AYAZ Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projenin amacı; katılımcıların doğayla şekillenen ve doğayı insan yaşamının içerisine taşıyan somut olmayan kültürel miras unsurlarını tanımaları; bu unsurlar aracılığıyla doğayla bağlarını güçlendirmek olarak belirlendi. Proje hedefleri doğrultusunda Ödemiş, Bozdağ ve Gölcük yaylalarında düzenlenen Doğa Eğitimlerine katılım sağlandı. Çocuklara doğada zeytin ağacı tanıtılmış, zeytinin yetiştiriciliği, bakımı, budaması, salamura zeytin yapımı gibi konularda teorik ve uygulamalı eğitimler verildi. Proje devam ediyor.

TAGEM/TSKAD/B/22/A9/P6/5556 - İklimsel Değişkenliğin Kıyı Ege Zeytin Yetiştirme Alanlarına Etkilerinin Analizi ve Modellenmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2022 – 31.12.2025 Proje Lideri: Merve ETÖZ Proje Yürütücüleri: Dr. Özgür DURSUN, Gözen YÜCEERİM, Oğuz Fehmi ŞEN, Ömer SÖKMEN, Dr. Gülay YILMAZ, Eser BORA, Mücahit KIVRAK Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Projenin amacı, Türkiye'de iklimsel değişkenliğin zeytin gelişimi üzerine etkilerinin bölgesel olarak belirlenmesi, iklim değişikliğine uyum çalışmaları kapsamında alınabilecek tedbirlerin ya da yürütülebilecek uygulamaların geliştirilmesi, iklimsel değişkenliğin zeytin gelişimi üzerine etkilerinin modellenmesi olarak belirlendi. Araştırma, son beş yıldır yürütülen TAGEM/TSKAD/14/A13/P01/01 projesinin devamı niteliğinde hazırlandı. Tamamlanan bu proje sonuçlarında 2014-2020 fenolojik gelişiminde yıllar arası kaymalar olduğu, gövde çap değişimi ve zeytin ağaç yaş halkası kronolojileri sonuçlarına göre de zeytinin iklime hassasiyetinin oldukça yüksek olduğuna dair bulgulara ulaşıldı. Bu araştırma Türkiye'de zeytin tarımının en yoğun yapıldığı kıyı Ege olarak tanımlanan bölgede farklı iklim karakterlerine sahip üç istasyonda yürütüldü. İklim şartları, yerel zeytin çeşidi ve topografik yapıları bakımından farklı olan üç istasyonda iklimsel değişkenliğin zeytin gelişimine etkileri ve kendi aralarındaki tarımsal sürdürülebilirlik özellikleri bakımından değerlendirilmesi yapıldı. Zeytin gelişimini en çok etkileyen iklim parametreleri ve etki derecelerinin belirlenmesinin ardından, kullanım amacına göre parametre seçimi ve kullanımına olanak sağlayan Büyüme Sezon İndeksi (GSI) ile yöreye göre İklim-bitki tepki (İBT) modeli oluşturuldu. İklimsel değişkenliğin zeytin fenolojik ve fizyolojik gelişimine etkilerinin belirlenmesi ve model girdilerini oluşturması amacıyla; detaylı fenolojik gözlem, gövde çap değişimi, gövde öz suyu akışı ve iklimsel değişkenliğin zeytin ağacına etkilerinin uzun yıllık analizi için proje sonunda alınacak örnekler ile ağaç yaş halkası kronolojilerinin oluşturulması planlandı. Proje uzatma aldı, devam ediyor.

TÜBİTAK 2315 COST - Muğla-Yatağan Termik Santraline Yakınlığı Değişen Olea Europaea Bitkisinde Ve Bu Bölgelerden Elde Edilen Olea Europaea Bitki Özütlerinin Uygulandığı Normal İnsan Hücrelerinde Transkriptomik ve Epigenetik Değişikliklerinin Araştırılması, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2025 -01.01.2028, Proje Lideri: Doç. Dr. Selcen ÇELİK UZUNER Proje Yürütücüleri: Dr. Özgür DURSUN (ZAE), Doç. Dr. Emine AKYÜZ TURUMTAY (RTE ÜNİ.), Dr. Emre AKSOY (ODTÜ) Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Termik santrale yakın ve uzak yetişen zeytin ağaçlarından elde edilecek olan meyve ve yapraklardan transkriptomik analiz yapılarak konuma göre farklılık gösteren gen ekspresyon seviyeleri belirlenmesi amaçlandı. Termik santral çevresinde olup uzakta yer alan örneklere göre gen ekspresyon seviyesi en çok artmış olarak bulunan genlerin Dna (De)Metilasyonundaki değişiklikler yoluyla regüle edilip edilmediği tespit edilmesi planlandı. Bunun yanında zeytin meyve ve yapraklarından elde edilen Total Dna'lar kullanılarak Termik Santrale yakinliğin veya uzaklığın Global Dna metilasyonu üzerinde değişikliklere sebep olup olmadığının belirlenmesi de plana dahil edildi. Projenin ikinci kısmında zeytin meyve ve yaprak ekstraktlarının elde edildiği Mcf10a (Normal Meme Epitel), Arpe-19 (Normal Retinal Epitel), Huvec (Göbek Kordunu Endotel) ve Beas-2b (Normal Akciğer Bronşial) hücreleri olmak üzere 4 farklı insan hücresine uygulanması sonrasında hücrelerden Transkriptomik analiz yapılması öngörüldü. Kurum olarak belirlenen bahçelerden alınan yaprak toprak ve meyve örnekleri -78 C derecede 24 saat içerisinde ODTÜ'ye gönderildi. Ayrıca örneklerde pomolojik analizler yapıldı ve yapraklar kurutularak KTÜ' ne gönderildi. Proje devam ediyor.

DÜNYA BANKASI PROJESİ - Türkiye İklim Akıllı ve Rekabetçi Tarımsal Büyüme Projesi (TUCSAP), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 30.03.2022-31.12.2028 Proje Lideri: Dr. Şule SAVRAN, Proje Yürütücüleri: Dr. Mehmet HAKAN, Dr. Özgür DURSUN, Dr. Neslihan UZUN, Dr. Didar SEVİM, Dr. Ayla MUMCU, Dr. Gözde Seval SÖZBİLEN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Bu çalışma Türkiye'nin farklı bölgelerinde ve dört farklı üründe uygulanacaktır. Pilot bölge olarak kayısı için Malatya, incir için Aydın, zeytin için İzmir ve fındık için Giresun seçildi. Seçilen enstitülerde, her birinde 2 şer adet olmak üzere toplamda 8 adet uygulama bahçesi oluşturuldu. Ülkemize özgü tarım ürünleri için ulusal verilerden hesaplanan yerel karbon ayak izi verilerine ulaşmak amacıyla, elde edilecek olan veriler, uluslararası akredite ürün sertifikaları ile sertifikalandırılacaktır. Bu nedenle; üretimden pazarlamaya kadar olan süreçte yer alan tarafların ortak çalışmasına ve karbon ayak izi konusunda farkındalığın arttırılmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi ve iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması için eylemlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Proje faaliyetleri kapsamında, projede yer alan bütün araştırmacıların “Karbon Ayak İzi ve Yaşam Döngüsü Analizi" konulu eğitimi tamamlandı. Projenin yürütüleceği zeytin bahçesi seçimi yapıldı ve bahçeye ait bilgiler TAGEM'e gönderildi. Proje devam ediyor.

AB PROJESİ - Avrupa Yeşil Mutabakatı Hedeflerine Ulaşılması Yolunda Türkiye'de Zeytin Üreticisi Toplulukların Kapasitesinin Geliştirilmesi (ANATOLiVAR), Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 2024 - 2027 Proje lideri: S.S. Proje Evi Kooperatifi Yönetim Kurulu Proje Yürütücüleri: Dr. Ayça Akça Uçkun (ZAE-İştirakçı) Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Türkiye'de zeytin üreticisi toplulukların iklim değişikliği, su kıtlığı ve piyasa kırılganlığına karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla Avrupa Birliği destekli olarak yürütülen projede; sürdürülebilir ve karbon-nötr üretim modellerinin yaygınlaştırılması, kooperatif ve sivil toplum kuruluşlarının kapasitesinin geliştirilmesi ve üreticilere bu kapsamda eğitimler hedeflendi. Proje devam ediyor.

TAGEM/BBAD/B/22/A1/P5/5465 - Yeni Tescil Edilen ve Bazı Standart Zeytin Çeşitlerinin Dikim Aralıklarının Belirlenmesi -II. Aşama, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01/01/2027-31.12.2032, Proje Lideri: Dr. Özgür DURSUN, Proje Yürütücüleri: Dr. Şule SAVRAN, Dr. Hande UÇAR ÖZKAN, Halil KÖKTÜRK, Hülya KAYA, İdris ÇILGIN, Ufuk SENEM, Dr. Elif Burçin BÜYÜKGÖK, Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Bu çalışmada, yeni zeytin çeşitlerinden Arsel, Beylik, Hayat ve Hanım parmağı çeşitlerinin yanı sıra standart çeşitlerimizden Gemlik ve Görvele zeytin çeşitlerinin, her bir çeşide uygun dikim aralığının ve vegetatif gelişim üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlandı. Yapılacak morfolojik gözlemler ile elde edilecek veriler değerlendirilmesi, dikim aralıklarının fidanların sürgün uzunluğu, gövde çevresi, fidan boyu, taç gelişimi ve taç yüksekliği gelişimi üzerine etkileri saptanması amaçlandı.

TAGEM- Ulusal Zeytin Arazi Gen Bankasından Seçilen Bazı Zeytin Çeşitlerinin Genç Fidan Döneminde Tuzluluğa Dayanıklılık Durumunun Belirlenmesi, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01/01/2027- 31/12/2029, Proje Lideri: Dr. Neslihan UZUN, Proje Yürütücüleri: Dr. Meltem AYAZ, Sena YILDIZ, Dr. Didar SEVİM, Dr. Ebru Pınar SAYGAN, Dr. Hatice Sevim TURAN, Uğur GÜLOĞLU, Dr. Zekeriya ÇİĞDEM, Prof. Dr. Aşkım Hediye SEKMEN, Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Zeytin Gen Bankası'nda bulunan 40 zeytin çeşidinin 2 aylık fidanları 2 ay boyunca 100 mM NaCl stresine maruz bırakılarak, büyüme oranı, yaprak oransal su içeriği, toplam fenol, antioksidan aktivite, toplam flavanoid, klorofil, prolin, MDA, H₂O₂ içerikleri ile kök ve yapraklardaki bitki besin element miktarları belirlenecektir. Böylece bu proje ile zeytin çeşitlerimizin tuz tolerans düzeyleri belirlenecek ve yeni zeytinliklerin tesisinde iklim ve toprak koşullarına uygun tuza toleranslı çeşitlerin tavsiye edilerek sürdürülebilir üretime katkı sağlanabilecektir.

TAGEM- Memecik Zeytin Çeşidinde Kaolin ve Talk Partikül Film Uygulamalarının Sulu ve Susuz koşullarda Verim ve Kalite Üzerine Etkileri, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01/01/2027-31/12/2030, Proje Lideri: Gönül UTKANER/ Proje Yürütücüleri: Nurhan VAROL, Handan ATAOL ÖLMEZ, Latife ERTEN CARAN, Ufuk SENEM, Oya KÖSEOĞLU, Didar SEVİM, Ayla MUMCU, Özen MERKEN, Nurdan ZENCİRCİOĞLU, Sedef ÖZKAN, Meltem EMRE, Prof. Dr. Pınar KADİROĞLU KELEBEK, Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Projenin amacı, küresel iklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklık ve kuraklık koşullarının zeytin verimi ve zeytinyağı kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik çevre dostu uygulamaların belirlenmesi olarak belirlendi. Bu kapsamda, doğal kil mineralleri olan kaolin ve talk partikül film uygulamalarının zeytin ağaçlarında yüksek sıcaklık ve kuraklık stresine karşı etkinliğinin araştırılması; bu uygulamaların zeytin verimi, meyve özellikleri ve zeytinyağı kalite parametreleri üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması planlandı. Böylece kimyasal uygulamalara alternatif, sürdürülebilir ve çevre dostu bir üretim yöntemi geliştirilmesi hedeflendi.

TÜBİTAK 4009- Zeytin Ağacının İzinde: İklim Değişikliğini Anlama ve Sürdürülebilir Tarım Yolculuğu, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 25.05.2026-30.10.2026, Proje Lideri: Dr. Özgür DURSUN, Proje Yürütücüleri: Cemil ERNİM, Dr. Şule SAVRAN, Dr. Nurhan VAROL, Gönül UTKANER, Dr. Tülin PEKCAN, Ufuk SENEM, Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Projenin temel amacı, öğrencilerin iklim değişikliği ve sürdürülebilir tarım konularına ilişkin bilimsel farkındalıklarını geliştirmek, bu konulara ilişkin temel kavramları anlamalarına katkı sağlamak ve kırsal bölgelerde tarımsal üretim faaliyetlerinin sürdürülebilir yaklaşımlar çerçevesinde ele alınmasına yönelik bilinç oluşturmak olarak belirlendi. Proje kapsamında Ege Bölgesi'nin önemli tarımsal ürünlerinden biri olan zeytin ağacının bilimsel öğrenme sürecinin merkezine alınması planlandı. Zeytin yetiştiriciliği üzerinden toprak, su, iklim ve sürdürülebilir üretim kavramları uygulamalı etkinlikler aracılığıyla öğrencilere aktarılması için toplam 6 farklı bilimsel etkinlik planlandı. Etkinliklerde deney içerikli uygulamalar, doğa gözlemleri, eğitsel oyunlar ve saha çalışmaları gibi uygulamalı öğrenme yöntemlerinin kullanılması ön görüldü.

AB Eco Future UNDP PROJESİ- Zeytin Ağaçları Aracılığıyla İklime Uyum: Muğla'nın Karbon Yutak Alanları ve Biyoçeşitliliği için Doğa Temelli Koruma, Projenin Yürütüleceği Yıllar: 01.01.2026 - 30.06.2027 Proje Lideri: Prof. Dr. Selçuk AKTÜRK Proje Yürütücüleri: Dr. Özgür DURSUN, Dr. Şule SAVRAN, Dr. Öznur ÇETİN, Dr. Nurengin METE Projenin Amacı ve Projede Yapılacak Çalışmalar: Proje ile Muğla ilinde bulunan 19,7 milyon zeytin ağacının karbon yutak kapasitelerini artırmak, yerel biyoçeşitliliği ve kültürel mirası koruyarak doğa temelli bir iklim çözümü oluşturmak, STK'ların biyoçeşitliliğe müdahale etme ve iyileştirme kapasitesini artırmak ve şehirleri ve toplumu dirençli hale getirmek amaçlandı. Ayrıca İklim değişikliğinin etkilerine karşı savunmasız nüfus ve ekonomik sektörlerin kapasitesini ve direncini iklim değişikliğinin azaltılması ve uyum eylemleriyle artırmak ve düşük karbonlu ve iklime dirençli kalkınmayı desteklemek, iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik alanında faaliyet gösteren STK'lar ve aktörler arasındaki iş birliğini güçlendirmek, yeni teknolojilerin ve bilgilerin kullanımını teşvik etmek ve mevcut STK merkezlerinin kapasitelerini güçlendirmek için iletişim stratejileri geliştirmek hedeflendi. Kaolin ve talk püskürtülmüş zeytin ağaçlarının, meyve verimi ve meyve büyüklüğü, kuru madde yüzdeleri, zeytinin olgunlaşma indeksi ve yağ içeriği açısından püskürtme yapılmamış olanlara kıyasla performansları değerlendirilmesi öngörüldü. Elde edilecek yağlarda serbest yağ asitliği, peroksit değeri, UV'de özgül soğurma değerleri (K232, K270), toplam klorofil ve karatenoid değerleri, α-tokoferol değerleri, DPPH* radikal süpürücü aktiviteleri, toplam fenollerin yanı sıra yağ asidi profilleri, fenolik bileşikler belirlenecek ve duyusal analiz testlerinin gerçekleştirilmesi planlandı. Proje devam ediyor.

YAYIM PROJESİ - Agroekolojiyle Güçlenen Kadınlar: İzmir Kırsalında Döngüsel Üretim ve İklim Direnci Projesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2026-31.12.2027 Proje lideri: İzmir İl Müdürlüğü-Nursel MERAL, Canan YILDIZ KUTLAR Proje Yürütücüleri: Dr. Ayça AKÇA UÇKUN, Dr. Tülin PEKCAN Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Proje de, kadınların zeytin tarımı ve kırsal üretimde agroekolojik, yeni nesil ve iklim değişikliğine dirençli uygulamalarla güçlendirilmesi, sosyoekonomik entegrasyonun, üretim sürekliliğinin ve kırsal dayanıklılığın artırılması hedeflendi. Kadın liderliğinde, iklim değişikliğine uyumlu, çevreyle dost ve sürdürülebilir zeytin üretim modelleri geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması planlandı. Proje devam ediyor.

TAGEM/TSKAD/T1/23/A11/P2/6817 - Bağ ve Zeytin Budama Artıklarının Biyoçar ve Biyokömür Olarak Değerlendirme Süreçlerinin Geliştirilmesi, Projenin Yürütüldüğü Yıllar: 01.01.2024- 31.12.2026 Proje Lideri: Murat AYATA Proje Yürütücüleri: Dr. Fadime Ateş, Prof. Dr. R. Cengiz Akdeniz, Doç. Dr. Aişe DELİBORAN, Dr. Zekeriya Çiğdem, Dr. Fulya Kuştutan, Dr. Hülya Uysal, Doç. Dr. Özkan Kaya, Prof. Dr. Nur Okur, Prof. Dr. Hayati Olgun, Doç. Dr. Tuncay Günhan, Doç. Dr. Gözde Duman Taç, Dr. Öğr. Üyesi Bülent Yağmur, Arş. Gör. Dr. Özben Kutlu, Arş. Gör. Dr. Fırat Kömekçi Projenin Amacı ve Projede Yapılan Çalışmalar: Türkiye'de üzüm ve zeytin yetiştiriciliği geniş alanlarda yapılır, üretim prosesinin zorunlu işlemlerinden birisi olarak üzüm ve zeytin bitkisi budanır ve her yıl düzenli olarak yapılan budama sonrası önemli boyutlarda artık elde edilir. Bu artıklar farklı yöntemlerle değerlendirilebilir. Proje, bağ budama ve zeytin budama artıklarından “biyoçar ve biyokömür" üretiminde en uygun karışım oranları ve süreç parametreleri belirlenmesi amacıyla yürütüldü. Bu kapsamda uygulama yapılacak bahçenin ön verimleri alındı. Budama artıkları parçalanarak kurumaya tabi tutuldu. Sonrasında bu artıklar Ege Üniversitesinde biyoçar eldesi için gereken işlemlere tabi tutuldu. Örnekler alınarak E.Ü. Fen Fak. Kimya Bölümünde analiz için biyoçarlar elde edildi. Analiz sonuçlarına göre uygun sıcaklık ve süre belirlendi. Geçen süre zarfında asıl biyoçar tesisinin ve peletleme makinasının arızalı olması nedeniyle henüz bahçe denemesinde kullanılacak miktarda biyoçar ve pelet elde edilemedi. Bu işlemlerden sorumlu proje yürütücülerinin arızalı makinelerin tamirini sağlaması bekleniyor.